|
لغت نامه دهخدا
|
|
|
آوا : |
ش َ |
|
|
نوع لغت : |
عدد، ص ، اِ |
|
|
فینگلیش : |
|
|
|
شرح : |
شصت . شش دفعه ده . (ناظم الاطباء). عددي است معروف که به عربي ستين گويند و معرب آن شصت باشد. (برهان ) (از انجمن آرا) (از آنندراج ). نام عدد معروف و آن را شصت با صاد نويسند براي دفع التباس از معاني ديگر. (غياث اللغات ):
بجاي خشتچه گر شست نافه بردوزي
هم ايچ کم نشود بوي گنده از بغلت .
عماره مروزي .
کمندي ز فتراک بر شست خم
خم اندر خم و روي کرده دژم .
فردوسي .
ز گستردنيها شتروار شست
ز زربفت پوشيدنيها سه دست .
فردوسي .
فرستاده اي بر هژبر دژم
کمندي به فتراک بر شست خم .
فردوسي .
در من چه رسند از آنکه بيش است
از ششصدشان به فضل شستم .
ناصرخسرو.
برادر خويشتن را بثيادوس نام با شست هزار مرد جنگي به مدد او فرستاد. (فارس نامه ابن بلخي ص 102).
به عشقي در که شست آمد پسندش
سخن گفتن نيامد سودمندش .
نظامي .
رجوع به شصت شود.
-دو شست ; دوبار شصت . يکصدوبيست:
در جادويها به افسون ببست
برو ساليان انجمن شددو شست .
فردوسي .
چو سال منوچهر شد بر دو شست
ز گيتي همي بار رفتن ببست .
فردوسي .
پرستنده سيصد غلامان دو شست
همان هريکي جام زرين بدست .
فردوسي .
- طناب . مقياس طولي . (فرهنگ لغات ولف ):
يکي کاخ زرين ز بهر نشست
برآورد بالاش را بر دو شست .
فردوسي .
-شست باز ; شست بغل . شست قلاج . (انجمن آرا) (آنندراج ):
هرکه را اندر کمند شست بازي در فکند
کرد نامش بر سرين و شانه و رويش نگار.
فرخي (از انجمن آرا).
-شست در شست شدن ; ظاهراً کنايه از به هر سو رفتن . به مسافت دور رفتن:
ملک سرمست و ساقي باده در دست
نواي چنگ مي شد شست در شست .
نظامي .
مجازاً دست . (يادداشت مولف ).
-از شست کسي آمدن کاري ;از دست او برآمدن:
چنين خواست روشن جهان آفرين
که او نيست گردد به ايران زمين
به فر جهاندار بر دست تو
چو آمد چنين کار از شست تو.
فردوسي . |
|