به نام خدا

      
صفحه اصلی   لیست کلمات   لیست صفحات   

     
   سرشک      
  لغت نامه دهخدا
سرشک - [ sva ] - [ ]
آوا : س ِ رِ
نوع لغت : اِ
فینگلیش :
شرح : اوستا «سرسکا» (تگرگ). سرشک فارسي شايد از پارتي «سرسک » (قطره ) باشد. در پهلوي «سريشک » (قطره ). «زرشک و سرشک ، انبرباريس بود». (لغت فرس ص 306). (حاشيه برهان قاطع چ معين ). اشک چشم . (برهان ) (آنندراج ).آب چشم که آن را اشک نيز گويند. (غياث ):
اي آنکه غمگني و سزاواري
و اندر نهان سرشک همي باري .

رودکي .


سرشک ديده به رخسار تو فروبارد
هر آنگهي که بر آماجگاه او گذري .

عماره مروزي .


بباريد پيران ز مژگان سرشک
تن پيلسم درگذشت از پزشک .

فردوسي .


عاشق از غربت بازآمده با چشم پرآب
دوستگان را به سرشک مژه برکرد ز خواب .

منوچهري .


رخ ز ديده نگاشته به سرشک
و آن سرشکش برنگ تازه سرشک .

عنصري (از لغت فرس اسدي ).


بباريد بر چهره چندان سرشک
که زان آمدي ابر و باران برشک .

شمسي (يوسف و زليخا).


تير جفايت گشاده راه سرشکم
تيغ فراقت دريده پرده رازم .

خاقاني .


سرهاي ناخن از رخ و رخ از سرشک گرم
چون نقش از زر و چو زر از که برآوريد.

خاقاني .


به سرشک تر و خون جگرم
بسته بيرون ودرون دهنت .

خاقاني .


چو دختر آمدم از بعد اين چنين پسري
سرشک چشم من از چشمه ارس بگذشت .

خاقاني .


گر چشم تو آتشي زند تيز
آبي ز سرشک من برو ريز.

نظامي .


ز مژگان خون بي اندازه ميريخت
بهر نوحه سرشکي تازه ميريخت .

نظامي .


اين چنين دريا که گرد من درآمد از سرشک
گرد کشتي بقا گرداب منکر يافتم .

عطار.


سرشک غم از ديده باران چو ميغ
که عمرم بغفلت گذشت اي دريغ.

سعدي .


سرشکم آمد و عيبم بگفت روي بروي
شکايت از که کنم خانگي است غمازم .

حافظ.


سيل سرشک ما ز دلش کين بدر نبرد
در سنگ خاره قطره باران اثر نکرد.

حافظ.


  • مطلق قطره را گويند عموماً و قطره باران . (برهان ). قطره باران و قطره هر چيز. (لغت فرس ):
    زان مي که گر سرشکي از آن درچکد به نيل
    صد سال مست باشد از بوي آن نهنگ.

    رودکي .


    هواي ترا زآن گزيدم ز عالم
    که پاکيزه تر از سرشک هوايي .

    زينبي علوي .


    من از بس ناله چون نالم من از بس مويه چون مويم
    سرشک ابر بر لاله بود چون اشک بر رويم .

    قريع.


    گفتم ستاره نيست سرشک است اي نگار
    گفتا سرشک بر نتوان چيد ز آبدان .

    فرخي .


    با سرشک سخاي تو کس را
    ننمايد بزرگ رود فرب .

    عسجدي .


    الا تا ببارد سرشک بهاري
    الا تابرويد گل بوستاني .

    منوچهري .


    در باغ سخن بهار فردوسي
    بر شاخ سرشک ابر نيساني .

    مختاري .


    فيض هزار کوثر و زين ابر يک سرشک
    برگ هزار طوبي و زين باغ يک گيا.

    خاقاني .


    اي بسا اشک و سرشکا کز رکاب و زين خويش
    از دل خورشيد و چشم آسمان انگيختي .

    خاقاني .


    شايد که سرشک خون برون آيد از او
    کآن رنگ بزد که بوي خون آيد از او.

    خاقاني (ديوان چ سجادي ص 734).


    سبزه فلک بود و نظر تاب او
    باغ سحر بود و سرشک آب او.

    نظامي .


    -سرشک آتش ; قطرات هيزم تر که در وقت سوختن بيرون رود. (آنندراج ). کنايه از قطره هايي است که از هيزم تر بر آتش ميچکد. (برهان ). شرر. (دهار).
  • نام درختي است در بلخ که گلهاي سفيد مايل به سرخي دارد و آن را آزاددرخت ميگويند و بعضي گويند گل آن درخت سرشک نام دارد. (برهان ). يکي گل بود که پاره اي به سرخي زند، ديگر درخت گل را نيز گويند و آزاددرخت نيزش گويند. (از لغت فرس اسدي ازحاشيه برهان قاطع):
    رخ ز ديده نگاشته به سرشک
    و آن سرشکش برنگ تازه سرشک .

    عنصري (از رشيدي ).


    هم از خيري و گاوچشم و سرشک
    بشسته رخ هر يک ابر از سرشک .

    اسدي .


    زآنکه گر ره بديش از فيضت
    لعل رستي بجاي گل ز سرشک .

    شمس فخري (از رشيدي ).


  • شراره و خرده آتش بود که بجهد و جهنده باشد. (برهان ). شراره آتش که بجهد و جهنده باشد. (آنندراج ). پاره آتش که جهد و بدين معني لخشه آتش نيز آمده . (شرفنامه ):
    به خصم نيم سرشکي ز آتش قهرت
    همان کند که به ديوان شهاب آتش زن .

    عميد لومکي (از آنندراج ).


  • زرشک و آن نباتي است معروف که بعربي انبرباريس گويند و قاتق آشها کنند و درخت و بوته زرشک را سرشک گويند. (برهان ). زرشک . (انجمن آرا) (آنندراج ).
  • ادرار. پيشاب . آب بيمار:
    به شبگير چون اندرآمد پزشک
    نگه کرد وي را بديدش سرشک .

    فردوسي .


    به شبگير چون اندرآمد پزشک
    نگه کرد او را و ديدش سرشک .

    فردوسي .


    چنان بد که روزي بيامد پزشک
    ز کاهش چنان ديد اندر سرشک .

    فردوسي .


    سوم آنکه دارم يکي نو پزشک
    که علت بگويد چو بيند سرشک .

    فردوسي .


    بفرمود تا رفت پيشش پزشک
    که علت بگفتي چو ديدي سرشک .

    فردوسي .

  •   اشتباه تایپی
    hsjh svs h link43177 j v sva thvsd ahdn hc hvjd svs link43178 rxvi fhan nv ig d svda link43179 rxvi cva sva hkfvfhvds f n gyj tvs w 306 phadi fvihk rhxu ludk ha al fvihk Hkknvh Hf al i Hk vh ha kdc dkn ydhe hd Hk i yl kd sch hvd hknv kihk sva ild fhvd sva ndni fi voshv j tv fhvniv Hk id i fv Hlh hi h bvd ffhvdn dvhk c l hk sva jk dgsl nv baj hc ca uhar hc yvfj fhcHlni fh al vHf n sj hk vh fi sva l i fv vn c o hf vo c ndni k haji fi sva Hk sva a fvk jhci sva ffhvdn fv ivi knhk sva i chk Hlnd hfv fhvhk fva jdv thdj ahni vhi sva l jdy tvhrj nvdni vni vhcl svihd khok hc vo vo hc sva vl k kra hc cv cv hc i fvH vdnfi sva jv o k vl fsji fdv k nv k nikj nojv Hlnl hc fun hdk kdk svd sva al lk hc ali hvs f baj v al j Hjad ckn jdcHfd c sva lk fv vdcc l hk o k fd hknhci ldvdoj fiv k pi sva d jhci ldvdoj hdk kdk nvdh i vn lk nvHln hc sva vn ajd frh vnhf lk v dhtjl sva yl hc ndni fhvhk ldy i ulvl fytgj baj hd nvdysva l Hln udfl f tj v d fv d a hdj hc i kl ohk d hsj ylhcl sdg sva lh c nga dk fnv kfvnnv sk ohvi rxvi fhvhk hev k vnli lxgr rxvi vh dkn ul lh rxvi fhvhk fvihk rxvi fhvhk rxvi iv dc gyj tvs chk ld i v sva d hc Hk nv n fi kdg wn shg lsj fhan hc f d Hk kik i hd jvh cHk cdnl c uhgl i h dci jv hc sva i hdd lk hc fs khgi k khgl lk hc fs l di k l dl sva hfv fv ghgi f n k ha fv v dl tjl sjhvi kdsj sva hsj hd k hv tjh sva fv kj hk dn c Hfnhk fh sva sohd j s vhkklhdn fcv v n tvf hgh jh ffhvn sva fihvd hgh jhfv dn g f sjhkd nv fhy sok fihv tvn sd fv aho sva hfv kdshkd tdq ichv ev cdk hfv d sva fv ichv x fd cdk fhy d dhhd fsh ha sva h c v hf cdk o da hc ng o vadn al Hslhk hk dojd ahdn i sva o k fv k Hdn hc h Hk vk fcnlink43180 i f d o k Hdn hc h sfci tg f n kzv jhf h fhy spv f n sva Hf h span classn04csva Hja span rxvhj idcl jv i nv rj s ojk fdv k v n Hkknvh khdi hc rxvi ihdd hsj i hc idcl jv fv Hja ld n fvihk avv nihvli khl nvojd hsj nv fgo i gihd stdn lhdg fi svod nhvn Hk vh Hchnnvoj ld dkn fuqd dkn g Hk nvoj sva khl nhvn fvihk d d g f n i hvi hd fi svod ckn nd v nvoj g vh kdc dkn Hchnnvoj kdca dkn hc gyj tvs hsnd hcphadi fvihk rhxu vo c ndni k haji fi sva Hk sva a fvk jhci sva il hc odvd h al sva fasji vo iv d hfv hc sva cHk i v vi fnda hc tdqj gug vsjd f hd g c sva li avhvi ovni Hja f n i f in ikni fhan fvihk avhvi Hja i f in ikni fhan Hkknvh hvi Hja i in fndk lukd goai Hja kdc Hlni avtkhli fi owl kdl sva d c Hja rivj ilhk kn i fi nd hk aihf Hja ck li cva Hk kfhjd hsj luv t i fuvfd hkfvfhvds dkn rhjr Haih kkn nvoj f ji cva vh sva dkn fvihk cva hk lk Hvh Hkknvh li hnvhv dahf Hf fdlhv fi af dv k hknvHln ca k i vn d vh fndna sva fi af dv k hknvHln ca k i vn h vh ndna sva khk fn i v cd fdhln ca c hia khk ndn hknv sva s l Hk i nhvl d d k ca i ugj f dn fdkn sva ftvl n jh vtj daa ca i ugj f tjd ndnd sva
    بازگشت