به نام خدا

صفحه اصلی   لیست کلمات   لیست صفحات

قرمطيان         لغت نامه دهخدا قرمطيان - [ rvlxdhk ] - [ ] آوا : قِ م ِ / قَ م َ نوع لغت : اِخ فینگلیش : شرح : فرقه اي از غُلات شيعه ميباشند که به سبعيه نيز ناميده شده اند. (تعريفات ). از وقتي که نخستين دعات اسماعيلي در اهواز مستقر شدند و آغاز دعوت براي امامت محمدبن اسماعيل و اولاد او کردند، يکي از مبلغان خود رابه نام حسين اهوازي به سواد کوفه فرستادند. وي در آنجا با مردي به نام حمدان اشعث معروف به قرمط ملاقات کرد. حمدان به زودي دعوت باطنيه را پذيرفت و در اين راه به حسين اهوازي ياوري کرد و چندان در اين کار کوشش نمود که حسين اهوازي امر دعوت را در سواد عراق به اوواگذاشت . و او کلواذا يکي از توابع بغداد را مرکز دعوت خود قرار داد و دعوت وي چنان به سرعت انتشار يافت که در سال 276 ه' . ق. توانست به خريد اسلحه و تشکيل دسته اي از جنگجويان پردازد. اينان به زودي شروع به خونريزي و قتل مخالفان خود کردند و رعبي عظيم از آنان در دل مسلمانان عراق افتاد و بسياري از مردم از بيم جان دعوت ايشان را پذيرفتند. قرمطيان عراق در سال 227 ه' . ق. قلعه استواري در سواد کوفه به نام دارالهجرة براي خود ترتيب دادند. حمدان از اين پس به وضع مقررات مالي و نظامات اجتماعي متقني براي اتباع خود مبادرت جست و هر يک را موظف به خريد سلاح براي خود کرد. داماد حمدان به نام عبدان کاتب يکي از دعات چيره دست او بود که مردم را به «الامام من آل رسول اللّه » دعوت ميکرد و او توانست دو تن از بزرگترين ناشران دعوت قرمطيان را به نام ابوسعيد جنابي و زکرويه بن مهرويه که هر دو ايراني بودند به اين مذهب درآورد. از حدود سال 280 ميان حمدان و عبدان کاتب با مرکز دعوت اسماعيلي در اهواز اختلاف حاصل شد و از اين راه مذهب جديدي به نام قرمطي که از شعب مذهب اسماعيلي محسوب ميشود به وجود آمد. زکرويه پسر مهرويه و پسرانش يحيي و حسين در شمال عراق و بلاد شام شروع به نشر عقايد قرمطيان کردند و مدتي دمشق را در محاصره گرفتند و قوافل حاج راغارت کردند و فتنه آنان تا سال 294 به قوت ادامه داشت . ابوسعيد جنابي (حسين بن بهرام ) از اهالي جنابه فارس بود که دعوت خود را در بحرين و يمامه و فارس پراکند و سپاهيان خليفه را منهزم ساخت و رعب و هراسي عجيب ميان مسلمانان افکند، تا در سال 301 به دست يکي از غلامان خود کشته شد و بعد از او پسرش ابوطاهر به اشاعه دعوت قرمطيان و قتل و غارت بلاد عرب و عراق عرب و کشتن قوافل حاج اشتغال داشت و اعقابش تا سال 367 حکومت ميکردند، وجه تسميه اين فرقه به قرمطي انتساب آنان است به حمدان اشعث ملقب به قرمط. راجع به معني کلمه قرمط اقوال مختلفي است ، قرمطة در لغت يعني ريز بودن خط و نزديکي کلمات و خطوط به يکديگر، و ميگويندچون حمدان کوتاه بود و پاهاي خود را هنگام حرکت نزديک به هم ميگذاشت ، به اين لقب خوانده شد. و باز ميگويند که لفظ قرمط از باب انتساب قرمطيان است به محمد وراق که خط مقرمط را خوب مينوشت و دعوت فرقه اسماعيليه به دست او در ميان قرمطيان به کمال رسيد. ظاهراًکلمه قرمطي از لغت نبطي «کرميته » به معني سرخ چشم باشد. قرمطيان ميگفتند محمدبن اسماعيليان امام هفتم و صاحب الزمان است و معتقد به قيام به سيف و قتل و حرق مخالفان خود از ساير مذاهب اسلامي بودند. زيارت قبور و بوسيدن سنگ کعبه و اعتقاد به ظواهر در مذهب آنان حرام بود و در احکام شريعت قائل به تاويل بودند. (تجارب الامم ج 1 ص 33) (تاريخ الاسلام السياسي ج 3 ص 325) (تاريخ ادبيات در ايران ج 1 ص 217 و 218). اين فرقه ميگفتند که نبوت حضرت رسول بعد از غدير خم از آن حضرت سلب و نصيب حضرت علي بن ابي طالب گرديد. (از الفرق بين الفرق ص 61) (تلبيس ابليس ص 110) (مقالات اشعري ص 26) (ملل و نحل ) (خاندان نوبختي ص 261). شعار قرمطيان مانند اسماعيليان رايت سفيد بوده است . بعضي از مورخان و نويسندگان فرقه باطنيه را اعم از اسماعيليان و قرمطيان وغيره متهم به خروج از دين و تظاهر به اسلام براي نابود کردن آن و تجديد رسوم مجوس کرده اند. اگر اين دعوت درست باشد ظهور اين مذهب در ايران با منظور و مقصودملي همراه بوده است . البغدادي شواهد متعددي براي اثبات اين نظر داده و آغاز دعوت اين قوم را از زمان معتصم دانسته است که بابک و مازيار براي آئين هاي قديم قيام کرده بودند. وي ميگويد اصحاب تواريخ گفته اند که واضعان اساس دين باطنيه از اولاد مجوس و مايل به دين اسلاف خود بوده اند و چون جرات نميکردند اين عقيده را به صراحت اظهار کنند دعوت خود را در لباس مذهب باطني انتشار دادند. اساس معتقدات اين قوم بنابه تصريح بغدادي بر ثنويت است ، يعني ميگويند خداوند نفس را خلق کرد و خدا [اله الاول ] و نفس [اله الثاني ] مشترکاً امور عالم را به تدبير کواکب سبعه [هفت امشاسپند] و طبايع الاول [= ايزدان ] اداره ميکنند. همچنين شروع به تاويل احکام شريعت کردند به وجهي که منجر به احکام مجوس بشود، مثلاً براي اتباع خود نکاح با محارم و شرب خمر را جائز شمردند و امير قرمطي احساء بعد از ابوطاهر جنابي فرمان داد که اگر کسي آتش را خاموش کند دستش راببرند و اگر کسي آن را به دَم خويش بميراند زبانش را ببرند. از اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجري مبارزه شديدي در عراق و ايران با اسماعيليان و قرمطيان شروع شد، و با ظهور محمود سبکتکين که به قتل شيعه و معتزله و اسماعيليه و قرامطه ولوعي تمام داشت برشدت اين مبارزه افزوده شد و محمود خود ميگفت : «من ازبهر عباسيان انگشت درکرده ام در همه جهان و قرمطي ميجويم و آنچه يافته آيد و درست گردد بر دار ميکشند».(الفرق بين الفرق چ 2 صص 169 - 188) (صورة الارض صص 295 - 296) (تجارب الامم ج 1 صص 33 - 34) (کامل التواريخ ذيل حوادث سال 278) (تبصرة العوام ص 184) (جهانگشاي جويني ج 3 ص 87) (الحضارة الاسلاميه في القرن الرابع ج 2 صص 53 - 58) (تاريخ ادبيات در ايران ج 1 صص 216 - 220).   اشتباه تایپی tvri hd hc yghj adui ldfhakn i fi sfudi kdc khldni ani hkn juvdthj hc rjd i kosjdk nuhj hslhudgd nv hi hc lsjrv ankn Hyhc nu j fvhd hlhlj lplnfk hslhudg h ghn h vnkn d d hc lfgyhk o n vhfi khl psdk hi hcd fi s hn ti tvsjhnkn d nv Hk h fh lvnd fi khl plnhk haue luv t fi rvlx lghrhj vn plnhk fi c nd nu j fhxkdi vh bdvtj nv hdk vhi fi psdk hi hcd dh vd vn knhk nv hdk hv aa kl n i psdk hi hcd hlv nu j vh nv s hn uvhr fi h h bhaj h g hbh d d hc j hfu fynhn vh lv c nu j o n rvhv nhn nu j d khk fi svuj hkjahv dhtj i nv shg 276 i' r j hksj fi ovdn hsgpi ja dg nsji hd hc k dhk vnhcn hdkhk fi c nd av u fi o kvdcd rjg lohgthk o n vnkn vufd uzdl hc Hkhk nv ng lsglhkhk uvhr htjhn fsdhvd hc lvnl hc fdl hk nu j hdahk vh bdvtjkn rvlxdhk uvhr nv shg 227 i' r rgui hsj hvd nv s hn ti fi khl nhvhgi v fvhd o n jvjdf nhnkn plnhk hc hdk s fi qu lrvvhj lhgd kzhlhj h jlhud ljrkd fvhd hjfhu o n lfhnvj sj iv d vh l zt fi ovdn sghp fvhd o n vn nhlhn plnhk fi khl ufnhk hjf d d hc nuhj dvi nsj h f n i lvnl vh fi hghlhl lk Hg vs g hggi nu j ld vn h j hksj n jk hc fcv jvdk khavhk nu j rvlxdhk vh fi khl hf sudn khfd c v di fk liv di i iv n hdvhkd f nkn fi hdk lbif nvH vn hc pn n shg 280 ldhk plnhk ufnhk hjf fh lv c nu j hslhudgd nv hi hc hojght phwg an hc hdk vhi lbif ndnd fi khl rvlxd i hc auf lbif hslhudgd lps f lda n fi n Hln c v di sv liv di svhka dpdd psdk nv alhg uvhr fghn ahl av u fi kav urhdn rvlxdhk vnkn lnjd nlar vh nv lphwvi vtjkn r htg ph vhyhvj vnkn tjki Hkhk jh shg 294 fi r j hnhli nhaj hf sudn khfd psdk fk fivhl hc hihgd khfi thvs f n i nu j o n vh nv fpvdk dlhli thvs vh kn s hidhk ogdti vh lkicl shoj vuf ivhsd u df ldhk lsglhkhk ht kn jh nv shg 301 fi nsj d d hc yghlhk o n aji an fun hc h sva hf xhiv fi hahui nu j rvlxdhk rjg yhvj fghn uvf uvhr uvf ajk r htg ph hajyhg nhaj hurhfa jh shg 367 p lj ld vnkn i jsldi hdk tvri fi rvlxd hkjshf Hkhk hsj fi plnhk haue lgrf fi rvlx vh u fi lukd gli rvlx hr hg lojgtd hsj rvlx nv gyj dukd vdc f nk ox kcnd d glhj ox x fi d nd v ld dkn k plnhk jhi f n hihd o n vh ik hl pv j kcnd fi il ld bhaj fi hdk grf o hkni an fhc ld dkn i gtz rvlx hc fhf hkjshf rvlxdhk hsj fi lpln vhr i ox lrvlx vh o f ldk aj nu j tvri hslhudgdi fi nsj h nv ldhk rvlxdhk fi lhg vsdn zhivh gli rvlxd hc gyj kfxd vldji fi lukd svo al fhan rvlxdhk ld tjkn lplnfk hslhudgdhk hlhl itjl whpf hgclhk hsj lujrn fi rdhl fi sdt rjg pvr lohgthk o n hc shdv lbhif hsghld f nkn cdhvj rf v f sdnk sk ufi hujrhn fi z hiv nv lbif Hkhk pvhl f n nv hp hl avduj rhmg fi jh dg f nkn j hvf hghll 1 w 33 jhvdo hghsghl hgsdhsd 3 w 325 jhvdo hnfdhj nv hdvhk 1 w 217 218 hdk tvri ld tjkn i kf j pqvj vs g fun hc yndv ol hc Hk pqvj sgf kwdf pqvj ugd fk hfd xhgf vndn hc hgtvr fdk hgtvr w 61 jgfds hfgds w 110 lrhghj hauvd w 26 lgg kpg ohknhk k fojd w 261 auhv rvlxdhk lhkkn hslhudgdhk vhdj stdn f ni hsj fuqd hc l vohk k dskn hk tvri fhxkdi vh hul hc hslhudgdhk rvlxdhk ydvi ljil fi ov hc ndk jzhiv fi hsghl fvhd khf n vnk Hk j ndn vs l l s vni hkn h v hdk nu j nvsj fhan zi v hdk lbif nv hdvhk fh lkz v lrw nlgd ilvhi f ni hsj hgfynhnd a hin ljunnd fvhd hefhj hdk kzv nhni Hyhc nu j hdk r l vh hc clhk lujwl nhksji hsj i fhf lhcdhv fvhd Hmdk ihd rndl rdhl vni f nkn d ld dn hwphf j hvdo tji hkn i hquhk hshs ndk fhxkdi hc h ghn l s lhdg fi ndk hsght o n f ni hkn k vhj kld vnkn hdk urdni vh fi wvhpj hzihv kkn nu j o n vh nv gfhs lbif fhxkd hkjahv nhnkn hshs lujrnhj hdk r l fkhfi jwvdp fynhnd fv ek dj hsj dukd ld dkn onh kn kts vh ogr vn onh hgi hgh g kts hgi hgehkd lajv h hl v uhgl vh fi jnfdv h f sfui itj hlahs kn xfhdu hgh g hdcnhk hnhvi ld kkn il kdk av u fi jh dg hp hl avduj vnkn fi id i lk v fi hp hl l s fa n legh fvhd hjfhu o n k hp fh lphvl avf olv vh hmc alvnkn hldv rvlxd hpsh fun hc hf xhiv khfd tvlhk nhn i h v sd Hja vh ohl a kn nsja vhffvkn h v sd Hk vh fi nl o da fldvhkn cfhka vh ffvkn hc h hov rvk ihvl h hdg rvk k l i vd lfhvci andnd nv uvhr hdvhk fh hslhudgdhk rvlxdhk av u an fh zi v lpl n sf j dk i fi rjg adui lujcgi hslhudgdi rvhlxi g ud jlhl nhaj fvanj hdk lfhvci htc ni an lpl n o n ld tj lk hcfiv ufhsdhk hk aj nv vni hl nv ili ihk rvlxd ld dl Hk i dhtji Hdn nvsj vnn fv nhv ld aknhgtvr fdk hgtvr 2 ww 169 188 w v hghvq ww 295 296 j hvf hghll 1 ww 33 34 hlg hgj hvdo bdg p hne shg 278 jfwv hgu hl w 184 ihk ahd dkd 3 w 87 hgpqhv hghsghldi td hgrvk hgvhfu 2 ww 53 58 jhvdo hnfdhj nv hdvhk 1 ww 216 220 بازگشت