به نام خدا

      
صفحه اصلی   لیست کلمات   لیست صفحات   

     
   يلدا      
  لغت نامه دهخدا
يلدا - [ dgnh ] - [ ]
آوا : ي َ
نوع لغت : سرياني ، اِ
فینگلیش :
شرح : لغت سرياني است به معني ميلاد عربي ، و چون شب يلدا را با ميلاد مسيح تطبيق مي کرده اند از اين رو بدين نام ناميده اند.بايد توجه داشت که جشن ميلاد مسيح (نوئل ) که در 25 دسامبر تثبيت شده ، طبق تحقيق محققان در اصل ، جشن ظهور ميترا (مهر) بوده که مسيحيان در قرن چهارم ميلادي آن را روز تولد عيسي قرار دادند. يلدا اول زمستان و شب آخر پاييز است که درازترين شبهاي سال است و در آن شب يا نزديک بدان ، آفتاب به برج جدي تحويل مي کند و قدما آن را سخت شوم و نامبارک مي انگاشتند. در بيشتر نقاط ايران در اين شب مراسمي انجام ميشود. شعرا زلف يار و همچنين روز هجران را از حيث سياهي و درازي بدان تشبيه کنند و از اشعار برخي از شعرا مانند سنايي و اميرمعزي که به عنوان شاهد در زير مي آيد رابطه بين مسيح و يلدا ادراک مي شود. يلدا برابر است با شب اول جدي و شب هفتم دي ماه جلالي وشب بيست ويکم دسامبر فرانسوي . (از برهان ، آنندراج ، حواشي علامه قزويني بر آثارالباقيه ، شرح پورداود در يشتها، فرهنگ فارسي معين و يادداشت مولف ):
چون حلقه ربايند به نيزه تو به نيزه
خال از رخ زنگي بربايي شب يلدا.

عنصري .


نور رايش تيره شب را روز نوراني کند
دود چشمش روز روشن را شب يلدا کند.

منوچهري .


گر نيابد خوي ايشان درنيابد خلق را
روز روشن در بر دانا شب يلدا شود.

ناصرخسرو.


قنديل فروزي به شب قدر به مسجد
مسجد شده چون روز و دلت چون شب يلدا.

ناصرخسرو.


او بر دوشنبه و تو بر آدينه
تو ليل قدر داري و او يلدا.

ناصرخسرو.


کرده خورشيد صبح ملک تو
روز همه دشمنان شب يلدا.

مسعودسعد.


ايزد دادار مهر و کين تو گويي
از شب قدر آفريد و از شب يلدا
زانکه به مهرت بود تقرب مومن
زانکه به کينت بود تفاخر ترسا.

اميرمعزي .


به صاحب دولتي پيوند اگر نامي همي جويي
که از يک چاکري عيسي چنان معروف شد يلدا.

سنايي .


تو جان لطيفي و جهان جسم کثيف است
تو شمع فروزاني و گيتي شب يلدا.

خاقاني .


گر آن کيخسرو ايران و تور است
چرا بيژن شد اندر چاه يلدا.

خاقاني .


آري که آفتاب مجرد به يک شعاع
بيخ کواکب شب يلدا برافکند.

خاقاني .


همه شبهاي غم آبستن روز طرب است
يوسف روز به چاه شب يلدا بينند.

خاقاني .


با جفاي تو بر که خورد از عمر
شب يلدا رفو که کرد پرند.

خاقاني .


هست چون صبح آشکارا کاين صباح چند را
بيم صبح رستخيز است از شب يلداي من .

خاقاني .


در شبهاي يلداي ظلم که آفتاب ملک من به مغرب زوال افول نمايد چراغ فراغ چگونه افروزند. (سندبادنامه ص 40).
سخنم بلندنام از سخن توگشت و شايد
که درازنامي از نام مسيح يافت يلدا.

سيف اسفرنگ.


روز رويش چو برانداخت نقاب از سر زلف
گويي از روز قيامت شب يلدا برخاست .

سعدي .


همه بر آن همه دردم اميد درمان است
که آخري بود آخر شبان يلدا را.

سعدي .


ياد آسايش گيتي بزند بر دل ريش
صبح صادق ندمدتا شب يلدا نرود.

سعدي .


برآي اي صبح مشتاقان اگر هنگام روز آمد
که بگرفت اين شب يلدا ملال از ماه و پروينم .

سعدي .


نظر به روي تو هر بامداد نوروزي ست
شب فراق تو هرگه که هست يلدايي ست .

سعدي .


شب يلداي غمم را سحري پيدا نيست
گريه هاي سحرم را اثري پيدا نيست .

؟ (از انجمن آرا).


در سالي اگر شبي ست يلدا
در يک مه آن صنم دو يلداست .

رضاقليخان هدايت .

يلدا - [ dgnh ] - [ ]
آوا : ي َ
نوع لغت : اِخ
فینگلیش :
شرح : يکي از ملازمان حضرت عيسي (ع ) بوده است . (برهان ) (از ناظم الاطباء). اما ظاهراً از بيت «به صاحب دولتي پيوند...» سنايي بعض فرهنگنويسان (از جمله مولف برهان ) پنداشته اند که «يلدا» نام يکي از ملازمان عيسي بوده است ، ولي چنين نامي در زمره ملازمان او در ماخذي ديده نشده و «چاکري » کردن هم در بيت سنايي به معني اختصاص يافتن زمان مزبور به ولايت وي مي باشد. (پورداود، يشتها ج 1 ص 419).
  لغت نامه معین
يلدا - [ dgnh ] - [ ]
آوا : (يَ)
نوع لغت : (اِ.)
فینگلیش :
شرح : اين واژه سرياني و به معناي تولد و زايش است . يعني تولد مهر (متيرا) در شب اول زمستان كه بلندترين شب سال است و ايرانيان به يُمن تولد مهر در اين شب جشني برپا مي كنند.
ریشه :
 
  اشتباه تایپی
gyj svdhkd hsj fi lukd ldghn uvfd k af dgnh vh fh ldghn lsdp jxfdr ld vni hkn hc hdk v fndk khl khldni hknfhdn j i nhaj i ak ldghn lsdp k mg link73143 i nv 25 nshlfv jefdj ani xfr jprdr lprrhk nv hwg ak zi v ldjvh liv f ni i lsdpdhk nv rvk ihvl ldghnd Hk vh v c j gn udsd rvhv nhnkn dgnh h g clsjhk af Hov hddc hsj i nvhcjvdk afihd shg hsj nv Hk af dh kcnd fnhk Htjhf fi fv nd jp dg ld kn rnlh Hk vh soj a l khlfhv ld hk hajkn nv fdajv krhx hdvhk nv hdk af lvhsld hk hl lda n auvh cgt dhv il kdk v c i vhk vh hc pde sdhid nvhcd fnhk jafdi kkn hc hauhv fvod hc auvh lhkkn skhdd hldvlucd i fi uk hk ahin nv cdv ld Hdn vhfxi fdk lsdp dgnh hnvh ld a n dgnh fvhfv hsj fh af h g nd af itjl nd lhi ghgd af fdsj d l nshlfv tvhks d hc fvihk Hkknvh p had ughli rc dkd fv Hehvhgfhrdi avp vnh n nv dajih tvik thvsd ludk dhnnhaj l gt k pgri vfhdkn fi kdci j fi kdci ohg hc vo ck d fvfhdd af dgnhk v vhda jdvi af vh v c k vhkd knn n ala v c v ak vh af dgnh kn v kdhfn o d hdahk nvkdhfn ogr vhv c v ak nv fv nhkh af dgnh a nrkndg tv cd fi af rnv fi ls nls n ani k v c ngj k af dgnhh fv n akfi j fv Hndki link73144 j gdg rnv nhvd h dgnh vni o vadn wfp lg j v c ili nalkhk af dgnhhdcn nhnhv liv dk j dd hc af rnv Htvdn hc af dgnhchk i fi livj f n jrvf l lk chk i fi dkj f n jthov jvshfi whpf n gjd d kn h v khld ild dd i hc d h vd udsd khk luv t an dgnhj hk gxdtd ihk sl edt hsj j alu tv chkd djd af dgnh v Hk dosv hdvhk j v hsj vh fd k an hknv hi dgnhHvd i Htjhf l vn fi d auhu fdo h f af dgnh fvht knili afihd yl Hfsjk v c xvf hsj d st v c fi hi af dgnh fdkknfh thd j fv i o vn hc ulvaf dgnh vt i vn vknisj k wfp Ha hvh hdk wfhp kn vhfdl wfp vsjodc hsj hc af dgnhd lk nv afihd dgnhd zgl i Htjhf lg lk fi lyvf c hg ht g klhdn vhy tvhy ki htv ckn sknfhnkhli w 40sokl fgknkhl hc sok j aj ahdn i nvhckhld hc khl lsdp dhtj dgnhv c v da fvhknhoj krhf hc sv cgt dd hc v c rdhlj af dgnh fvohsj ili fv Hk ili nvnl hldn nvlhk hsj i Hovd f n Hov afhk dgnh vhdhn Hshda djd fckn fv ng vda wfp whnr knlnjh af dgnh kv nfvHd hd wfp lajhrhk h v ik hl v c Hln i f vtj hdk af dgnh lghg hc lhi v dkl kzv fi v d j iv fhlnhn k v cd sj af tvhr j iv i i isj dgnhdd sj af dgnhd yll vh spvd dnh kdsj vdi ihd spvl vh hevd dnh kdsj nv shgd h v afd sj dgnhnv d li Hk wkl n dgnhsj
dd hc lghclhk pqvj udsd u f ni hsj fvihk hc khzl hghxfh hlh zhivh hc fdj fi whpf n gjd d kn skhdd fuq tvik k dshk hc lgi l gt fvihk knhaji hkn i dgnh khl d d hc lghclhk udsd f ni hsj gd kdk khld nv clvi lghclhk h nv lhobd ndni kani h vd vnk il nv fdj skhdd fi lukd hojwhw dhtjk clhk lcf v fi ghdj d ld fhan vnh n dajih 1 w 419
hdk h i svdhkd fi lukhd j gn chda hsj dukd j gn liv ljdvh nv af h g clsjhk i fgknjvdk af shg hsj hdvhkdhk fi dlk j gn liv nv hdk af akd fv h ld kkn
بازگشت