به نام خدا

      
صفحه اصلی   لیست کلمات   لیست صفحات   

     
   عشر      
  لغت نامه دهخدا
عشر - [ uav ] - [ ]
آوا : ع َ
نوع لغت : ع مص
فینگلیش :
شرح : ده يک اموال را گرفتن . (از ناظم الاطباء): عشر القوم ; عُشر اموال آن قوم را گرفت . (از اقرب الموارد). ده يک بستدن . (تاج المصادر بيهقي ) (المصادر زوزني ). دهم حصه از چيزي گرفتن . (غياث اللغات ) (آنندراج ).
  • يکي از ده گرفتن ، يا يک بر نُه زياده نمودن . (از منتهي الارب ) (از اقرب الموارد).ده بکردن . (تاج المصادر بيهقي ) (دهار).
  • دهم قوم گرديدن : عشر القوم ; دهم آن قوم شد. (از منتهي الارب ) (از اقرب الموارد). دهم شدن . (تاج المصادربيهقي ) (دهار).
  • عُشَراء گرديدن ناقه . (از منتهي الارب ) (از اقرب الموارد). رجوع به عُشَراءشود.
  • بيست گردانيدن چيزي را، و آن نادر است . (از منتهي الارب ).
    • عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع َ
    نوع لغت : ع عدد، ص ، اِ
    فینگلیش :
    شرح : ده زن . (منتهي الارب ) (دهار). اسم است عدد ده را در صورتي که مضاف اليه آن مونث بود. (ناظم الاطباء). از اعداد مفرد اصلي است که با معدود مونث ، بدون تاء و با معدود مذکر با تاء تانيث بکار رود، و تمييز آن جمع و مجرور باشد: من جاء بالحسنة فله عشر امثالها (قرآن 6/160); کسي که نيکي بياورد پس او را ده چندان آن است . قل فاتوا بعشر سور مثله مفتريات (قرآن 11/13); بگو پس بياوريد ده سوره مثل آن که بربافته و دروغ باشد. و ليال عشر (قرآن 89/2); سوگند به شبهاي ده گانه . و واعَدْنا موسي ثلاثين ليلة و اتممناها بعشر (قرآن 7/142); و وعده داديم موسي را به سي شب و کامل کرديم آن را به ده .
  • دهه : عشر اول محرم . عشر اول رمضان ; دهه اول آن . (يادداشت مرحوم دهخدا).
    -اصطرلاب عشر ; براي هر ده درجه در اصطرلاب معمول است . رجوع به اصطرلاب شود.
  • هر ده آيه از قرآن مجيد. (ناظم الاطباء). ده آيت قرآن مجيد، که در زمان قديم رسم قاريان اين بود که شاگرد خود راهر روز ده آيت سبق ميدادند. (غياث اللغات ) (آنندراج ). نشان که بر سر ده آيت در قرآن کنند. (يادداشت مرحوم دهخدا):
    برگ بنفشه بخم ، چو پشت درم زن
    نرگس چون عشر در ميان مجلد.

    منوچهري .


    نرگس ميان باغ تو گويي درم زنيست
    اوراق عشرهاي مجلد کند همي .

    منوچهري .


    عشرهاي مصحف مجد تو را
    بيشتر بايد ز گردون لاجورد.

    عمادي شهرياري .


    ثم يخطب خطبته الاخيرة بقراءة هولاء الاًّيات «يا عبادي الذين اسرفوا علي انفسهم ... اءًلي تمام العشر». (سيره عمربن عبدالعزيز ص 213).
    -عشر زرين ; اشاره است به کلمه «عشر» که در حاشيه قرآنهاي قديم بخط زرين آن را بر سر هر ده آيت مي نوشتند. (از فرهنگ فارسي معين ).
    		•
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع َ ش َ
    نوع لغت : ع اِ
    فینگلیش :
    شرح : جزء دوم اعداد مرکب عربي است چون احدعشر، يازده و اثناعشر، دوازده و تسعةعشر، نوزده . و گاهي در اعداد مفرد نيز بکار رود چون عشر کلمات ، يعني ده کلمه . (از ناظم الاطباء).
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع َ ش َ
    نوع لغت : اِخ
    فینگلیش :
    شرح : قلعه اي است استوار در سرزمين اندلس از ناحيه شرق، از اعمال اشِقة، و آن ازآن ِ فرنگي ها است . (از معجم البلدان ).
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع ِ
    نوع لغت : ع اِ
    فینگلیش :
    شرح : يک قطعه از هر چيزي که به ده قسمت شده باشد. (از اقرب الموارد). ده يک پاره چيز شکسته . (منتهي الارب ).
  • قطعه اي که از قدح يا ديگ مي شکند، گوئي که آن قطعه اي است از ده پاره . ج ، اعشار. (از اقرب الموارد).
  • مابين دو نوبت آب شتر که هشت روز باشد بدان جهت که روز اول و دهم آب دهند و به آب آمدن شترروز دهم باشد يا روز نهم . (منتهي الارب ) (از اقرب الموارد). و بعد از عشر، نامي نيست جز عشرين ، و اگر درروز بيستم به آب برسند گويند «ظموها عشران » که آن هجده روز باشد. (از اقرب الموارد) (از منتهي الارب ).
    		•
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع ُ
    نوع لغت : ع مص
    فینگلیش :
    شرح : ده يک گرفتن از اموال کسي . (از منتهي الارب ). ده يک بستدن . (دهار). عَشر. و رجوع به عَشر شود.
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع ُ
    نوع لغت : ع اِ
    فینگلیش :
    شرح : ده يک . (منتهي الارب ) (دهار). يک جزء از ده . (از اقرب الموارد). ده يوده ، يعني يک پاره از ده پاره هر چيزي . (ناظم الاطباء). ج ، عُشور. اعشار. (منتهي الارب ) (اقرب الموارد):
    سقراط اگر برجعت بازآيد
    عشري گمان بريش ز عشرينم .

    ناصرخسرو.


    آن عطا کز ملوک يافته ام
    عشر آن وقت اهتزاز فرست .

    خاقاني .


    همه اقرار کردند که آن جنس در حوصله ظنون نگنجد و خزانه قارون به عشر آن نرسد. (ترجمه تاريخ يميني ص 275).
  • (اصطلاح فقه ) يک دهمي که به تمام محصولات زميني تعلق ميگرفت . در بين فقها اختلاف است در اين که کدام محصول از پرداخت عشر معاف است ، و نيز در مورد نصاب عشر ميان فقيهان اتفاق آراء وجود ندارد. نرخي که برحسب آن ميبايست عشر وصول شود مختلف و عبارت بود از نيم دهم ، يک دهم ، يک ونيم دهم و مضاعف عشر. بطور کلي در صدر اسلام از زمينهائي که با آب جاري مشروب ميشد يک دهم و از زمينهايي که با وسايل مصنوعي آبياري ميگشت نيم دهم بعنوان عشرميگرفتند، و مجوز اين عمل را ميتوان در معامله اي که حضرت رسول (ص ) با مردم «بيشه » کرد، سراغ نمود. معمولاً عشر را مسلمانان مي پرداختند. (فرهنگ فارسي معين ):
    دل به رصدگاه دهر بيش بها گوهريست
    دخل ابد عشر او فيض ازل کان او.

    خاقاني .


    عاشقان را هر زمان سوزيدنيست
    برده ويران خراج و عشر نيست .

    مولوي .


    مَکس ; عشر که در جاهليت در بازار از بايع ميگرفتند. (ناظم الاطباء).
  • (اصطلاح فقه ) آنچه گرفته ميشد اززکات زمين قبول کنندگان اسلام و يا زميني که مسلم آن را احياء کرده بود. (يادداشت مرحوم دهخدا). ده يک زکاتي که از محصولاتي که زکات بر آنها تعلق ميگيرد گرفته ميشود بشرط آنکه محصولات مزبور بدون هزينه آبياري شود. (فرهنگ فارسي معين ).
  • (ص ) ناقه اي که شير اندک فرودآيدش بي فراهم آمدگي . (منتهي الارب ). شتران که شير آنها بدون اينکه جمع شود، اندک فرودآيد. (از اقرب الموارد).
    		•
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع ُ ش َ
    نوع لغت : ع اِ
    فینگلیش :
    شرح : سه شب از هر ماه که بعد از شب نهم آيد. (منتهي الارب ). سه شب از شبهاي ماه ،که پس از تُسَع واقع است . (از اقرب الموارد).
  • هر نباتي را گويند که در وقت شکستن شاخ آن يا برکندن برگ آن شيري از وي برآيد. (برهان قاطع).
  • نام رستنيي است که ثمر و ميوه آن را بعربي خرفع گويند که کاويشه باشد و عصفر نيز خوانند. و بعضي گويند نوعي از حرشف است که کنگر باشد، و کنگرماست چيزي است مشهور. و بعضي ديگر گويند درختي است که آن را در هندوستان آگ خوانند و به لغت اهل عمان سناي مکي باشد. (برهان قاطع). هر نباتي که شير دهد، خصوصاً درخت آک . (غياث اللغات ) (آنندراج ). به هندوي جس گويند، و آن را صمغ باشد شيرين و طعم او شيرين بود و ميوه او مجوف باشد و در ميان ميوه او به شبه پنبه چيزي باشد، چون جرم او شکافته شود آن چيز که در ميان او بود به شبه پنبه نمايد و در زير پنبه سر دانه باشد و از آن دانه شکر و عشر سازند، و در خزاين ملوک باشد و با او بعضي علتها را دارو کنند، و آن پنبه را خرفع گويند. (از تذکره ضرير انطاکي ). درختي است که آتش زود درگيرد و مردم ازآن بهترين به چقماق آتش نگيرند، و از آن نازبالش سازند، و شکري مشهور که از شکوفه و شاخ آن برآيد و در آن يک گونه تلخي باشد. (منتهي الارب ). درختي است با خاصيت سوزندگي و مردم آتش زنه اي نيکوتر از آن نگيرند، و داخل مخده ها و بالش ها را از آن پر کنند و از شکوفه و شاخه هاي آن شکري تلخ مزه بيرون آيد، و گويند آن ازعضاه ، و از درختان بزرگ است و آن را صمغي شيرين مزه باشد و برگهائي عريض و رو به آسمان دارد و از شاخه هاو محل شکوفه هاي آن شيره اي خارج ميشود. يک دانه آن عُشَرة و جمع آن عُشَر و عُشَرات است . (از اقرب الموارد). درختي است عرابي ازجمله يتوعات . (ذخيره خوارزمشاهي ). درخت خرک ، و به هندي آک نامند. (از مخزن الادوية). درختي است بزرگ که نوعي من ّ و صمغي شيرين در گل و شاخه هاي آن است که کمي به تلخي زند، برگ پهن دارد و قسمي قَو در آن است که بهترين اقسام قو باشد. (يادداشت مرحوم دهخدا). بعضي گفته اند که ثمره آن را حرمع خوانند و از يتوعات سبعه است . (نزهةالقلوب ). استبرق. آک . آگ. کاجيره . کاچيره . کافشه . کرک . اشخر. رجوع به اشخر و استبرق و کاجيره و آگ و سکرالعشر شود.
    		•
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع ُ ش َ
    نوع لغت : اِخ
    فینگلیش :
    شرح : (ذو...) واديي است بين بصره و مکه از ديار تميم ، سپس ازآن ِ بني مازن بن مالک بن عمرو، از نواحي نجد. و نام آن در شعر مزاحم عقيلي آمده است . (از معجم البلدان ).
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : ع ُ ش َ
    نوع لغت : اِخ
    فینگلیش :
    شرح : شعب و آبراهه اي است ازآن ِ هذيل که از داعة فروميريزد، و آن کوهي است محصور بين دو نخله . و گويند آن واديي است در حجاز. و گويند شعبي است ازآن ِ هذيل در نزديکي مکه نزديک نخلةاليمانية. (از معجم البلدان ).
      لغت نامه معین
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : (ع)
    نوع لغت : (اِ.)
    فینگلیش :
    شرح : يك دهم ، يك دهم چيزي .
    ریشه : ع.
     
    عشر - [ uav ] - [ ]
    آوا : (عَ)
    نوع لغت : (ا.)(اِ.)
    فینگلیش :
    شرح : 1 ـ عدد ده . 2 ـ هر ده آيه از قرآن مجيد.
    ریشه : ع.
     
      اشتباه تایپی
    ni d hl hg vh vtjk hc khzl hghxfh uav hgr l uav hl hg Hk r l vh vtj hc hrvf hgl hvn ni d fsjnk jh hglwhnv fdird hglwhnv c ckd nil pwi hc dcd vtjk ydhe hggyhj Hkknvh li d d hc ni vtjk dh d fv ki cdhni kl nk hc lkjid hghvf hc hrvf hgl hvnni f vnk jh hglwhnv fdird nihvli nil r l vndnk uav hgr l nil Hk r l an hc lkjid hghvf hc hrvf hgl hvn nil ank jh hglwhnvfdird nihvli uavh vndnk khri hc lkjid hghvf hc hrvf hgl hvn v u fi uavha nli fdsj vnhkdnk dcd vh Hk khnv hsj hc lkjid hghvf link47971
    ni ck lkjid hghvf nihv hsl hsj unn ni vh nv w vjd i lqht hgdi Hk l ke f n khzl hghxfh hc hunhn ltvn hwgd hsj i fh lun n l ke fn k jh fh lun n lb v fh jh jhkde f hv v n jlddc Hk lu l v v fhan lk h fhgpsk tgi uav hlehgih rvHk 6160 sd i kd d fdh vn s h vh ni knhk Hk hsj rg thj h fuav s v legi ltjvdhj rvHk 1113 f s fdh vdn ni s vi leg Hk i fvfhtji nv y fhan gdhg uav rvHk 892 s kn fi afihd ni hki hunkh l sd eghedk gdg hjllkhih fuav rvHk 7142 uni nhndl l sd vh fi sd af hlg vndl Hk vh fi ni li nii uav h g lpvl uav h g vlqhk nii h g Hk dhnnhaj lvp l nionhspan classn04chwxvghf uavspan fvhd iv ni nv i nv hwxvghf lul g hsj v u fi hwxvghf a nli iv ni Hdi hc rvHk l dn khzl hghxfh ni Hdj rvHk l dn i nv clhk rndl vsl rhvdhk hdk f n i ah vn o n vhiv v c ni Hdj sfr ldnhnkn ydhe hggyhj Hkknvh kahk i fv sv ni Hdj nv rvHk kkn dhnnhaj lvp l nionh fv fktai fol aj nvl ck kv s k uav nv ldhk l gnkv s ldhk fhy j dd nvl ckdsj h vhr uavihd l gn kn ild uavihd lwpt l n j vhfdajv fhdn c vn k gh vnel doxf oxfji hghodv frvh i gh hghdhj dh ufhnd hgbdk hsvt h ugd hktsil link47972 hgd jlhl hguav sdvi ulvfk ufnhgucdc w 213span classn04cuav cvdk span hahvi hsj fi gli uav i nv phadi rvHkihd rndl fox cvdk Hk vh fv sv iv ni Hdj ld k ajkn hc tvik thvsd ludk
    c n l hunhn lv f uvfd hsj k hpnuav dhcni hekhuav n hcni jsuuav k cni hid nv hunhn ltvn kdc f hv v n k uav glhj dukd ni gli hc khzl hghxfh
    rgui hd hsj hsj hv nv svcldk hkngs hc khpdi avr hc hulhg har Hk hcHk tvk d ih hsj hc lu l hgfgnhk
    drxui hc iv dcd i fi ni rslj ani fhan hc hrvf hgl hvn ni d hvi dc a sji lkjid hghvf li rxui hd i hc rnp dh nd ld a kn md i Hk rxui hd hsj hc ni hvi huahv hc hrvf hgl hvnli lhfdk n k fj Hf ajv i iaj v c fhan fnhk ij i v c h g nil Hf nikn fi Hf Hlnk ajvv c nil fhan dh v c kil lkjid hghvf hc hrvf hgl hvn fun hc uav khld kdsj c uavdk h v nvv c fdsjl fi Hf fvskn dkn zl ih uavhk i Hk i ni v c fhan hc hrvf hgl hvn hc lkjid hghvf
    ni d vtjk hc hl hg sd hc lkjid hghvf ni d fsjnk nihv uav v u fi uav a n
    ni d lkjid hghvf nihv d c hc ni hc hrvf hgl hvn ni d ni dukd d hvi hc ni hvi iv dcd khzl hghxfh ua v huahv lkjid hghvf hrvf hgl hvn srvhx h v fv uj fhcHdnuavd lhk fvda c uavdkl Hk uxh c lg dhtji hl uav Hk rj hijchc tvsj ili hrvhv vnkn i Hk ks nv p wgi zk k k k n ochki rhv k fi uav Hk kvsn jv li jhvdo dldkd w 275li hwxghp tri d nild i fi jlhl lpw ghj cldkd jugr ld vtj nv fdk trih hojght hsj nv hdk i nhl lpw g hc vnhoj uav luht hsj kdc nv l vn kwhf uav ldhk trdihk hjthr Hvh n knhvn kvod i fvpsf Hk ldfhdsj uav w g a n lojgt ufhvj f n hc kdl nil d nil d kdl nil lqhut uav fx v gd nv wnv hsghl hc cldkihmd i fh Hf hvd lav f ldan d nil hc cldkihdd i fh shdg lwk ud Hfdhvd ld aj kdl nil fuk hk uavld vtjkn l c hdk ulg vh ldj hk nv luhlgi hd i pqvj vs g w fh lvnl fdai vn svhy kl n lul gh uav vh lsglhkhk ld vnhojkn tvik thvsd ludk ng fi vwn hi niv fda fih ivdsj nog hfn uav h tdq hcg hk h uharhk vh iv clhk s cdnkdsj fvni dvhk ovh uav kdsj l s uav i nv higdj nv fhchv hc fhdu ld vtjkn khzl hghxfhli hwxghp tri Hk i vtji ldan hcc hj cldk rf g kkn hk hsghl dh cldkd i lsgl Hk vh hpdh vni f n dhnnhaj lvp l nionh ni d c hjd i hc lpw ghjd i c hj fv Hkih jugr ld dvn vtji lda n favx Hk i lpw ghj lcf v fn k icdki Hfdhvd a n tvik thvsd ludk li w khri hd i adv hkn tv nHdna fd tvhil Hln d lkjid hghvf ajvhk i adv Hkih fn k hdk i lu a n hkn tv nHdn hc hrvf hgl hvn
    si af hc iv lhi i fun hc af kil Hdn lkjid hghvf si af hc afihd lhi i s hc jsu hru hsj hc hrvf hgl hvnli iv kfhjd vh dkn i nv rj a sjk aho Hk dh fv knk fv Hk advd hc d fvHdn fvihk rhxuli khl vsjkdd hsj i elv ld i Hk vh fuvfd ovtu dkn i h dai fhan uwtv kdc o hkkn fuqd dkn k ud hc pvat hsj i k v fhan k vlhsj dcd hsj lai v fuqd nd v dkn nvojd hsj i Hk vh nv ikn sjhk H o hkkn fi gyj hig ulhk skhd l d fhan fvihk rhxu iv kfhjd i adv nin ow wh nvoj H link47973 ydhe hggyhj Hkknvh fi ikn d s dkn Hk vh wly fhan advdk xul h advdk f n ld i h l t fhan nv ldhk ld i h fi afi kfi dcd fhan k vl h a htji a n Hk dc i nv ldhk h f n fi afi kfi klhdn nv cdv kfi sv nhki fhan hc Hk nhki a v uav shckn nv ochdk lg fhan fh h fuqd ugjih vh nhv kkn Hk kfi vh ovtu dkn hc jb vi qvdv hkxh d nvojd hsj i Hja c n nv dvn lvnl hcHk fijvdk fi rlhr Hja k dvkn hc Hk khcfhga shckn a vd lai v i hc a ti aho Hk fvHdn nv Hk d ki jgod fhan lkjid hghvf nvojd hsj fh ohwdj s ckn d lvnl Hja cki hd kd jv hc Hk k dvkn nhog loni ih fhga ih vh hc Hk v kkn hc a ti ahoi ihd Hk a vd jgo lci fdv k Hdn dkn Hk hcuqhi hc nvojhk fcv hsj Hk vh wlyd advdk lci fhan fv ihmd uvdq v fi Hslhk nhvn hc ahoi ih lpg a ti ihd Hk advi hd ohv lda n d nhki Hk uav lu Hk uav uavhj hsj hc hrvf hgl hvn nvojd hsj uvhfd hc lgi dj uhj bodvi o hvclahid nvoj ov fi iknd H khlkn hc lock hghn d nvojd hsj fcv i k ud lk wlyd advdk nv g ahoi ihd Hk hsj i ld fi jgod ckn fv ik nhvn rsld r nv Hk hsj i fijvdk hrshl r fhan dhnnhaj lvp l nionh fuqd tji hkn i elvi Hk vh pvlu o hkkn hc dj uhj sfui hsj kcihgrg f hsjfvr H H h dvi h dvi htai v haov v u fi haov hsjfvr h dvi H s vhguav a n
    b hndd hsj fdk fwvi l i hc ndhv jldl s s hcHk fkd lhck fk lhg fk ulv hc k hpd k n khl Hk nv auv lchpl urdgd Hlni hsj hc lu l hgfgnhk
    auf Hfvhii hd hsj hcHk ibdg i hc nhu tv ldvdcn Hk id hsj lpw v fdk n kogi dkn Hk hndd hsj nv p hc dkn aufd hsj hcHk ibdg nv kcnd d l i kcnd koghgdlhkd hc lu l hgfgnhk
    d nil d nil dcd
    1 unn ni 2 iv ni Hdi hc rvHk l dn
    بازگشت